تنظیم کوکها در گیتار فلامنکو

 قسمت اول

 

روش و چگونگی صدا برای نوازنده در جستجو برای یک فضا و ویژگی مشخص و معین ,  نوعی ابزار به حساب مي آيد . در گیتار , این ابزار دقیق تر و قویتر است , به طوری که هر آهنگ مکانیزم , منطق و انگشت گذاري خاص خوش را دارد .

از این رو سه سطح متفاوت برای آهنگساز وجود دارد :

 سبک , کلید , میزان سازی ( کوک کردن ) .

 

کوک کردن ساز در فلامنکو در زمان خیلی قدیم کشف شد , اوایل فقط از روی کنجکاوی و بدون قاعده کوکها را تغییر میدادند اما بعدها این کار با تصمیم و با قاعده صورت  گرفت .  این عمل امروزه به امری مهم تبديل گشته است که  ما میتوانیم از آن برای سیر تکاملی کار آهنگسازی استغاده نماییم . این سیر تکاملی به ما در چگونگی کاربرد تنظیم کوک و  سهم آن در موسیقی و دورنمای آینده به ما کمک میکند .  

کوک به روش سنتی :

در اين حالت گیتار در نت E ( مي ) تنظیم یا کوک شده است ؛ این نوع کوک شیوه بومی و اصيل آن را به ما نشان می دهد .  دو سیم آزاد در نت E , که صدای بم نيز ایجاد می کند و انگشت گذاریها به طور طبیعی در آن آسانتر صورت می گیرد, چه در مینور , ماژور یا فريژين

سولئا که غالبا " madre del cante "( مادر آواز )  نامیده می شود به طور سنتی و مرسوم در نت E نواخته مي شود , که ما مي توانيم آن را " mother tonality " ( مادر تناليته ) در فلامنكو بناميم

در تاریخ قدیم, گیتار فلامنکو منحصرا در کوک نت E  نگه داشته میشد تا زمانی که سعی شد اقدامات متفاوت و نوآوري در آن صورت بگیرد . در حقیقت جسارت اين امر با نيم نكاهي به خواهر بزرگتر کلاسیکش ( گیتار کلاسیک ) ميسر مي شد , که تقریبا در همه جا حاضر بود و نمیتوانست کمک کند اما میتوانست الهام بخش باشد .

1- اولین تغییر خارج از سیستم اصلی با تنظیم کوک در نت D ( ر ) ظهور پیدا کرد :

 سیم  ششم به وسیله یک نت پایینتر آورده شد  و در اين شرايط ابزار موسیقی ما دو سیم آزاد در نت D دارد ( چهارمین و ششمین سیم ) .

اولین و آشکارترین دلیل برای این نوع تنظیم استفاده از شش سیم در چگونگی و مکانیک صدای نت D است چون این عمل موقعیت انگشت گذاری را برای گیتاری که مناسب برای تنظیم نت E نیست ، فراهم میکند .

پایین آوردن سیم ششم تاثیر دیگری هم دارد که منجر به تقویت صدای بم و توسعه دانگ صدای ابزار موسیقی میشود . به طور باطنی گیتار ابعادش توسعه میابد و فضا در گیتار به هارمونی های جدیدی دست میابد و در نتيجه آکوردهای غیر منتظره ای برای شنیدن فلامنکو بدست میاید 

در اين مقطع زماني تنظیم کوک با نت D وارد گیتار فلامنکو مي شود و اين كوك در همراهي با خواننده مورد استفاده قرار نمي گيرد . به نظر میرسد که در این امر رامون مونتایا با قطعه اي در دستگاه guajiras پیشگام بوده است , اما تنظیم با نت D در danaz moras, که اساسا قطعه اي متعلق به سابیکاس مي باشد واقعا مشهور و مورد پسند قرار گرفت 

انتخاب سیم ششم در نت D به جهت تلاش برای تقلید از ساز عود عربی بود که این ساز صدای بم عمیقی را ایجاد میکرد . میتوان گفت کسی جز  سابیکاس با قطعات موسیقی اش مانند " Amanecer arabe " نمیتواند بهتر از او اجرا کند . او قطعات موسیقی برجسته دیگری با این نوع تنظیم کوک را داراست مانند اثر Guajira melodica ( تا حدی الهام گرفته از نسخه آهنگ مونتایا  ) , Zapateado و Seguiriya در تنظیم کوک نت D اجرا  شده اند. در مورد آخر که در میان این مجموعه مورد توجه بود است برای اولین بار تنظیم کوک D در سبک فيوژن ظاهر شد .

پس از آن این نوع تنظیم در همه جا و با مهارت بیشتر توسط مانوئل کانو در کلید لا فريژين و با مزیت افزایش آکورد Dm و اجازه آسان و عالی در آکورد B ) B-flat – در زیر )  استفاده شد

 

Serranito هم از این نوع تنظیم  بیشتر در farruca, campanilleros و برخی دیگر از  تم های  مشهور آندلوسی استفاده کرده است . سابیکاس هم در farrucas  خودش برای سه گیتار از این نوع تنظیم استفاده کرد . آخرین کسی که این کار را کرد پاکودلوسیا بود که Farruca de Lucía  را ساخت , کاری که میتوان آن را به عنوان آخرین کار بزرگ از این فرم را مطرح کرد, همچنین به طور استثنا کار کلاسیک و زیبای  Limonera از اینریکو دی ملچور را نیز  میتوان نام برد اما واقعا کار قابل توجه دیگری تا کنون انجام نشده است .

تنظیم کوک دیگری که وارد فلامنکو شد توسط رامون مونتایا بود که میتوان آن را در    rondena  مشاهده کرد . در این تنظیم نت سیمها از بم به تریپلت ( سه گانه) تنظیم میشوند : D,A,D,F-sharp,B,E . کلید منحصر به فردی که در اینجا استفاده میشود C-sharp Phrygian است , که هنگام اجرا هامونیهای بسیار عالی و مجللی تولید میکند . پیوستگی ناهماهنگیها در اصوات و باسهای عمیق یک حس مرموزی را به کار اضافه میکند و نواختن گیتار به این روش چشم انداز جادویی را ایجاد میکند که ذهن میتواند به هر جایی کشانده شود . این رویا را میتوان در آلبوم پاکو دلوسیا به نام Doblan campanas دید .

 

در حقیقت rondena یک taranta است که یک پنجم بالاتر پس و پیش شده است . این آهنگ براساس مکانیکهای C در موقعیت دوم ساخته شد جایی که موقعیت اساسی آکوردگیری کاملا طبیعی نیست .

با این وجود در اینجا گیتاریست در میان محیط خیلی راحتر حرکت میکند و حرکاتی به صرفه انجام میدهند و به طور شگفت آوری  صدایی عالیتر و مجللتر تولید میکنند. در اینجا آکورد گیری کامل صورت میگیرد پنج سیم آزاد هستند و یک آهنگ کامل با داشتن فضایي بزرگ برای جای انگشت روی ساز بدون وجود هیچ مانعی ساخته میشود .  

قطعه موسیقی اصلی مونتایا بدون شک مرجعی برای سبک و شیوه Rondena محسوب میشود . این قطعه در هر دوره ای برای همه گیتاریستهای فلامنکو به عنوان الگو و سمبول به شمار می آید . دوباره مانوئل کانو و serranito را میتوان جز اولین کسانی دانست که این نوع تنظیم را ابداع کردند , بخش مخصوصی از toque por rodena , با تنظیماتشان برای تم های محبوب و مشهور آندولسی از این دسته هستند. چه در اجرای دو نفری یا تکنوازی آنها قطعات قابل توجهی مانند Zorongo, Romance del pastor, Las Tres Morillas را به جای گذاشته اند . در اینجا Las Tres Morillas که معرفی شد متعلق به Serranito  است .

در قطعه ساخته شده معروفش Mantilla de Feria  , Esteban Sanlúcar تنظیم کوک را با نت G نشان میدهد : ( از بم به تریپلیت ) D,G,D,G,E. در اینجا به معرفی آن می پردازیم

 

تنظیم کوک با G را همچنین در آثار سابیکاس  danaz mora, Damasco مشاهده مي شود كه  تم های سنتی از شمال اسپانیا ( Gallegadas ) آمده است  همانند نسخه آندولسی مانوئل کانو  Los Peregrinitos . این نوع تنظیم اصولا محدود به کلید سل ماژور بود که غالبا استفاده نمی شد . اما این نوع تنظیم هم مانند تنظیمهای قبلی مزایای مشابهی داشت

دوباره باید تکرار کنیم که این نوع تغییر تنظیم کوک نقش بسیار محدودی را داشته است و باید گفت که فقط در قطعات به خصوصی کاربرد داشته و شامل شیوه ها و کارهای اصیلی که بنای کار آن با گیتار فلامنکو باشد نمیشود ( آن کار ها هم به Cante و بدون همراهی کننده ای مربوط میشو د.) بااین وجود , مانند هر نوع موسیقی , گیتار هم نمیتواند از سرنوشتش فرار کند , و این تنظیم کوک " خارجی " ( بیگانه ) خیلی زود به طور فعال در شکل مدرنیزه شده ی toque  , besieging)) دیگر palos ها قدم به قدم سهیم شد تا زمانی که به شکل مرسوم و بخشی از هویت امروزه ی صدای فلامنکو درآمدند.

در آغاز فقط تغییر و تنظیم کوکهایی که ازقبل میشناختیم وجود داشت اما پس از آن نوع جدیدی ظهور کرد که برگرفته از گیتارهای کلاسیک نبود اما به وسیله ی نوازندگان فلامنكو ابداع شد و این خدمت به منظور تقویت ویژگی منحصر به فرد فلامنکو و راهنمایی عصر مدرن انجام شد .

 

 ادامه دارد ...

 

 

 

 

flamenconews.ir               اختصاصي    
flamenconews@gmail.com شيلا سوداگري

 

 

 

ارسال مطالب ، پيشنهاد و انتقاد                  flamenconews@gmail.com

تماس آن لاين                                   flamenconews_id@yahoo.com

 

 

منبع :
www.flamenconews.ir
date:1387/6/17