»» مقدمه اي در مورد اصول و ريتم ها

هدف از اين تحليل ، هدايت شما به دنياي سحرآميز و عميق فلامنكو و ايجاد زمينه اي براي درك پايه اي ريتمهاي فلامنكو مي باشد ، تا بتوانيد نواهاي فلامنكو را با پالماس Palmas همراهي كنيد . همچنين به شما كمك مي كند كه هنگام رقص بتوانيد ضربها را روي شماره صحيح در ذهن بياوريد .

در فلامنكو مهمترين مفهوم ، كمپاس Compas مي باشد . كمپاس لفظي كلي است كه براي دوره هاي ريتميك خاص فلامنكو استفاده مي شود . اين دوره هاي ريتميك فلامنكو ، باعث هماهنگي و وحدت روش هنرمندان فلامنكو در اجراي آثارشان است . كمپـاس در دوره هــاي ريتميـك فلامنكو ، مفهومي لازم الاجرا و غير قابل اغماض مي باشد . بطوريكه از دست دادن كمپــاس) Fuera Compas ( در اجراهاي فلامنكو ، گناهي نابخشودني است !

»» ريتم پايه

ريتـــم هـاي فلامنـكو پيچيـده و دقيـق انــد . مهــم تريــن دستــگاه هاي يا پالــوهاي فلامنـــكو Flamenco Palos داراي توالي نامأنوسي از تركيب ميزانهاي 8/6 و 4/3 مي باشند .

در اين تواليها ، تأكيدات قوي پلي ريتميك (ريتم چندگانه) و ريتم متقابل Counter-Rhytm ‌ ديده مي شوند . بدين ترتيب براي اينكه در مقابل هر يك از اين تنوعات ريتميك حساس باشيد و تغيير ضرب را به درستي درك كنــيد ، حتمــاً لازم است كه براي خــود يــك ساعـــت يا متــرونوم ( Metronome )دروني داشته باشيد و هميشه در ذهن خود ضرب را رعايت كنيد .

ضرب پايه در فلامنكو با نت سياه مشخص مي شود . ريتم پايه براي همراهي، از تلفيق صداي پا (معادل يك نت سياه) و پالماس (معادل نت چنگ يا دو صدا در هر ضرب) ساخته مي شود . توجه داشته باشيد كه هر ضرب به دو قسمت مساوي ، كه هر قسمت معادل يك پالماس (يا گروهي از نتها) است ، تقسيم مي شود .

د = دست ( پالماس ) پ = ضرب پا

»» پالماس Palmas

اجراي پالماس در موسيقي فلامنكو احتياج به مهارت و شناخت كافي اجرا كننده از كمپاس دارد و بر خلاف تصور آماتورها ، تنها شور و شوق خالصانه كافي نيست . از لحاظ تكنيك اجرا ، دو نوع پالماس داريم : پالـماس سورداس ( Palmas Sordas ) و پالـماس سِكاس يا فوئِرتِس ( Palmas Secas/Fuertes) .

در پالماس سورداس كف دستها را اندكي گود مي كنيد تا حالت محدب پيدا كند . با كوبيدن كف دستها به صورت متقاطع بر هم ، صدايي بم ، خفه و كوتاه ايجاد مي شود . پالماس سورداس در بيشتر همراهي ها كاربرد دارد . اين نوع پالماس براي تهييج و تشويق هنرمندان فلامنكو به هنگام هنر نمــايي شان ، خصوصاً در لحظات اوج آواز يا نوازندگي گيتار ، استفاده مي شود .

الف) پالماس سورداس ب) پالماس سكاس

در پالماس سكاس ، انگشتان خم نمي شوند . در حاليكه كف دست چپ كاملاً باز است ، با سطح داخلي انگشتانi وm وa دست راست ، در حاليكه كاملاً باز هستند ، بر روي كف دست چپ ضربـه مـي زنند تا صدايي خشك و تيز و قوي ايجاد كند . اين نوع پالماس براي ايجاد هيجان در جشن ها ، هنگام رقص بولرياس و يا در انتهاي رقص هاي نمايشي ( تئاتري ) فلامنكو ، كاربرد دارد .

جهت آشنايي بيشتر با نحوه استفاده از پالماس در توكه هاي مختلف ، بايد تا جايي كه مي توانيد به قطعات ضبط شده فلامنكو و يا اجراهاي زنده ( در صورت امكان ) گوش كنيد . گاهي براي خلق ضد ضرب در ريتم ، در نيم ضربها دست مي زنند . به مبحث بعدي توجه كنيد .

»» پالماس متقابل ( Counter-Palmas )

پالماس متقابل در حقيقت به عنوان ضد ضرب به كار مي رود . براي آنكه حالت ضد ضرب را به درستي در ذهن خود جا بياندازيد ، بايد بين پالماس هاي مستقيم يا اصلي( Palmas en Seguido ) ، يك پالماس متقابل بگنجانيد . بدين ترتيب كه براي مشخص كردن پالماس هاي اصلي ، از صداي پا و صدايي از دهان مانند « نوچ » استفاده مي كنيد ، در حاليكه پالماس متقابل بين آنها قرار مي گيرد .

توجه داشته باشيد كه در اينجا نتها دولاچنگ هستند كه بصورت دستجات چهارتايي از نتها (چهار نت در هر ضرب) گروه بندي شده اند .

كمپاس و ضرب شماري ‌

كمپاس ( يا به عبارت ديگر ، ميزان ) نامي فلامنكويي براي روش بيان دوره هاي ريتميك در اين نوع موسيقي مي باشد . هنگامي كه اصول پايه به درستي درك شود ، هنر واقعي در ظرايف وارياسيونهايي ديده مي شود كه موسيقـي را ارتقـا مي دهـند و باعـث خـلق آيرة خـاص فلامنـكو مـي گـردند . كمپاس مانند چسبي است كه هنرمندان شاخه هاي مختلف فلامنكو را به هم پيونــد مي دهد .

يكي از دلايل اينكه موسيقي به شنونده القاي حس مي كند اين است كه ضربها خودشان به دوره هايي (ميزان ها) تقسيم مي شوند كه غالباً معادل با دورة زماني يك آكورد در توالي آكوردها يا يك جملة كوروگرافيك (حركات ريتميك) در رقص مي باشد . هر ضـرب موجـود در يـك ميـزان را مي توان به دستجات نتهاي ديگري تقسيم بندي كرد .

در فلامنكو ، كمپاس ها بيانگر دوره هاي ريتميكي هستند كه خصوصيات ويژه هر دستگاه فلامنكو را مي رساند . اين دوره هاي ريتميك غالباً شامل ميزانهايي با ضربات تأكيدي نامــانوس هستند . از آنجا كه دستگاههاي فلامنكو مي توانند بسيار پيچيده باشند ، شما مي توانيد براي راحتي درك و وضوح دوره هاي ريتميك در يك دستگاه خاص فلامنكو ، در طول يك كمپاس به شمارش ضرب و ريتم گيري بپردازيد . با اين كار شما مي توانيد موقعيت خود را در دورة ريتميك ارزيــابي كرده ، انتقال بين دستگاههاي مختلف را مشخص كنيد .

فرمهاي ريتميك فلامنكو به دو گروه كلي تقسيم بندي مي شوند :

1- گروه كمپاس هاي با ريتم 4/2 و 4/4 : در اين گروه ، كسر ميزان مضربي از گروههاي دوتايي ضرب (نت سياه) مي باشد .

2- گروه كمپاس هاي با ريتم 4/3 و 8/6 : در هر ميزان اين گروه ، تعداد ضـرب ، مضربي از 3 است .

نكته :‌ از نظر تكنيكي اين موضوع كاملاً صحيح نيست . هنگامي كه كسر ميزان 8/6 است ، در حقيقت هر ضرب معادل يك و نيم نت سياه (سياه نقطه دار) مي باشد . بجز يك استثناي مهم در مورد سويّاناس ، فلامنكو يك موسيقي پلي ريتميك با سرعتي است كه درآن هر ضرب معادل يك نت سياه مي باشد .

كمپاس فلامنكو در گروه 4/2 و 4/4 ، بصورت دوره هاي 4 ضربي (1 و 2 و 3 و 4 / 1 و 2 و 3 و 4 / . . . ) و در گروه 4/3 و 8/6 ، بصورت دوره هاي 6 يا 12 ضربي شمارش مي شود . كمپاس 12 ضربي را به دو صورت بيان مي كنند : با دو ميزان 6 ضربي ، يا 4 ميزان 3 ضربي كه كاربرد هر يك بستگي به دستگاه فلامنكوي بكار رفته دارد .

در دنياي فلامنكو ، هنرمندان ، بويژه در اسپانيا ، غالباً با در نظر داشتن و رعايت كسر ميزان ، ضرب را بطور متقابل بكار مي برند تا پيچيدگي قطعات را اضافه كنند ؛ خصوصاً در جايـي كه قطعـه پلي ريتميك مي شود يا ضدضربهاي پيچيده به كار رفته باشد . به علاوه ، ميزانهاي پايه در گروه 4/3و8/6 نسبت به ميزانهاي قراردادي كلاسيك ، ضرب شماري متفاوتي دارند .

اغلب هنرآموزان هنگامي كه با دستگاههاي نامأنـوس فلامنــكو برخـورد مي كنند ، گيـج مي شوند . يكي از اهداف اين تحليل و بررسي اين است كه شما بتوانيد تا حدامكان بدون اينكه دستگاه را از حالت سنتي آن خارج كنيد ، و اصطلاحاً از كمپاس بياندازيد ، شمارش صحيح ضرب را در كمپاس، بطور پيوسته ، درك و اجرا كنيد . تفاوتها را در جايي كه وجودشان لازم و موثر است بخاطر بسپاريد .

flamenconews.ir اختصاصي
flamenconews@gmail.com امين روحاني

ارسال مطالب ، پيشنهاد و انتقاد flamenconews@gmail.com

تماس آن لاين flamenconews_id@yahoo.com

منبع :
www.flamenconews.ir
date:1387/2/13